Wie wil nog onderwijzen?
door C. Knüver
- Het is blijkbaar moeilijk om goed gekwalificeerde leraren het onderwijs in te krijgen, of om ze daar te houden. Waarom willen steeds minder mensen doceren?
- Er werd van verschillende kanten altijd kritiek geuit op het autoritaire onderwijssysteem, dat tot de jaren ’60 bestond. Wie waren die mensen? Verwende middenklasse jongeren, maar ook semi-intellectuelen en de artistieke happy few. Mensen die intelligent genoeg waren om zelf kennis te vergaren, of mensen uit een milieu waar kennis er met de paplepel ingegoten werd. En vanzelfsprekend de auteurs en denkers die zich wellicht beknot voelden door de stringente structuur van een hiërarchische onderwijsmachinerie.
- Hadden ze gelijk? Ja, maar dat is geen enkel argument om het onderwijs antiautoritair te maken. Mensen met voldoende intellectuele bagage, of zij die menen ‘uit’ het systeem te moeten breken, zijn geen aanleiding om radicale veranderingen door te voeren. Deze mensen verkeren in hun jeugd op school in de verdrukking, opdat ze daar later mooie boeken over kunnen schrijven, die de schoolkinderen van nu dan weer liever niet lezen.
- Het was een kapitale blunder om de docent en de leerling tot gelijken te verklaren. Ten eerste omdat er geen sprake is van gelijkheid: de docent is een volwassene die over meer kennis beschikt. Ten tweede: ook al zouden mensen daadwerkelijk gelijk zijn, dan is het uit strategische overwegingen onverstandig de leerling op een onverdiend voetstuk te plaatsen.
- Moeten we terug naar de jaren ’50? Nee naar de Middeleeuwen, het liefst nog verder! De meeste kinderen willen niet leren. Daarom moeten we ze dwingen, dwang kan echter alleen door een autoriteit uitgeoefend worden.
- De begripvolle docent past slechts bij getalenteerde, gemotiveerde leerlingen. Maar dit zijn uitzonderlijke gevallen, daarbuiten moet een leraar meer op een beul lijken. De massa moet met angst en beven in de schoolbanken zitten. We kunnen deze meerderheid waarschijnlijk geen kennis bijbrengen, we kunnen ze wel leren wat gehoorzamen precies inhoudt. Laten we afsluiten met Nietzsche, een grote sensitieve geest: “Bij het domme gelaat past slechts de gebalde vuist!”